1

2

3

4

5

 

Manikiur

Na wyposażenie potrzebne do wykonania manikiuru składają się: stolik z odpowiednią podpórką na rękę pacjenta, lampka oświetle­niowa, miseczka do moczenia rąk, serwetka, zestaw narzędzi (pilnik, cążki lub nożyczki do paznokci, cążki lub nożyczki do wycinania skórek, łopatka do podważania naskórka, łopatka ostro zakończona do oczyszczania boków paznokcia), wata, lignina, środki opatrunko­we (gaza, plaster, bandaż, prestoplast), środki do dezynfekcji skale­czeń (3procentowa woda utleniona, jodyna) oraz środki do odkaża­nia narzędzi (spirytus 70procentowy, sterinol). Narzędzia przed każdym zabiegiem muszą być wyjałowione. Po każdorazowym zabiegu narzędzia powinny być umyte w ciepłej wo­dzie z mydłem i ponownie wyjałowione. Kolejność czynności przy wykonywaniu manikiuru jest nastę­pująca: zmycie lakieru tamponem waty umoczonym w zmywaczu skrócenie paznokci za pomocą cążków w wypadku, gdy paznokcie są bardzo długie (wystający rąbek obcina się prosto do długości, jaką się chce uzyskać) opiłowanie paznokci — piłuje się paznokcie od lewego do prawego boku paznokcia ruchem ciągłym, prawie nie odrywając pilnika lekkie odsunięcie naskórka z boków paznokci ostro zakończoną łopatką (bardzo lekko odsuwa się naskórek okalający płytkę pa­znokcia zwłaszcza w okolicy wzrastania paznokcia, tzw. korzenia, ponieważ w miejscu tym płytka paznokcia jest bardziej miękka i łatwo mogą powstać poprzeczne wgłębienia nawet przy lekkim ucisku) zmiękczenie naskórka w kąpieli mydlanej lub z dodatkiem mąki ziemniaczanej albo innego środka zmiękczającego natłuszczenie rozmiękczonego naskórka okalającego paznokieć tłu­stym kremem podważenie naskórka (podobnie jak przy odsuwaniu — należy zwracać uwagę, aby nie uszkodzić paznokcia) wycięcie cążkami lub nożyczkami naskórka. Naskórek wycina się — poczynając od boku — naokoło paznokcia, uważając, by nie skaleczyć pacjenta. W razie ewentualnego urazu, miejsce skale­czone należy natychmiast zdezynfekować. Można też zamiast wycinania Usunąć naskórek specjalnym płynem. Nawinięty na wykałaczkę tamponik moczy się w płynie i pociera nim naskórek. Następnie przemywa się te miejsca płynem zakwasza­jącym (2procentowym roztworem kwasu bornego lub kwasu cytry­nowego itp.). Po wycięciu naskórka sprawdza się wszystkie paznokcie, czy nie ma żadnych niedokładności, a potem wykonuje masaż dłoni. Po ma­sażu — paznokcie lakieruje się lub poleruje. Polerowanie rozpoczyna się od nałożenia odrobiny proszku do po­lerowania na miękką szczoteczkę lub płaszczyznę polisuara (polissoire), tj. foremki z uchwytem, oprawionej w miękką irchę, wykonanej z drewna lub masy, i gładzi paznokieć aż do uzyskania połysku. Przed użyciem lakieru należy sprawdzić, czy nie jest on za gęsty. Nakładanie lakieru lub emalii odbywa się pędzelkiem, od miejsca wzrostu paznokcia ku szczytowi palca, przez równomierne rozpro­wadzanie. Przeciwwskazaniami do wykonania manikiuru i masażu rąk są grzybice, drożdżyce, stany ropne i inne stany zakaźne rąk i paznokci pacjenta.

Pielęgnowanie kończyn dolnych

Prawidłowe pielęgnowanie kończyn dolnych polega na ich myciu (mydłem przetłuszczonym), stosowaniu środków przeciwpotowych, zmiękczających naskórek, zapobiegających odparzeniom, łagodzących podrażnienia. Uzupełnieniem zabiegów higienicznych są: kąpiele, ma­saże, gimnastyka i pedikiur. W związku z pielęgnacją kończyn dolnych, w gabinecie kosmetycz­nym wykonuje się takie zabiegi, jak pedikiur, masaż ręczny, masaż aparatem wibracyjnym lub wodnym, tzw. akwawibronem (aquavibron), kąpiele, gimnastykę. Do najczęściej stosowanych zabiegów w gabinecie należą pedikiur i masaż. Masaże stosuje się jako uzupełnienie pedikiuru — i to zarówno masaż ręczny, jak i aparatem wibracyjnym oraz akwawibronem. Akwawibron jest to aparat przymocowany do kranu w pobliżu miski do pedikiuru. Masaż nim polega na działaniu silnym strumieniem wody wychodzącej przez końcówkę węża gumowego lub na wibro­waniu wzbudzonym wodą przepływającą przez przewody gumowe.

Pedikiur

Rozróżnia się pedikiur kosmetyczny i leczniczy. Pedikiur kosme­tyczny polega na zmyciu lakieru, obcięciu i opiłowaniu paznokci, odsunięciu naskórka okalającego paznokcie, usunięciu zgrubiałego naskórka z pięt (o ile zachodzi konieczność) i polakierowaniu pa­znokci. Pedikiur leczniczy, oprócz wyżej wymienionych czynności, obej­muje usuwanie modzeli i odcisków, usuwanie wrastających paznokci oraz wykonywanie masażu i gimnastyki biernej stóp. W wyposażeniu potrzebnym do wykonania pedikiuru znajdują się: fotel z oparciem dla pacjenta, podnóżek do usytuowania nogi pacjenta, stołeczek dla osoby wykonującej pedikiur, ręcznik na pod­nóżek, ręcznik do osuszania stóp, miska do moczenia stóp, stoliczek do narzędzi i lampa oświetleniowa. Spośród narzędzi potrzebne są: skalpele, nożyczki lub cążki do paznokci, nożyczki lub cążki do wy­cinania naskórka okalającego paznokcie, hebelek do ścinania zgru­białego naskórka, a także pilnik o grubszych nacięciach niż do ma nikiuru. Niektóre gabinety posiadają także maszyny, przypomina­jące maszyny dentystyczne do borowania zębów lub maszyny do szlifowania skóry, które mają odpowiednie końcówki do usuwania zgrubiałego naskórka, polerowania paznokci, usuwania naskórka okalającego paznokcie, odcisków itp. Narzędzia przed przystąpieniem do pedikiuru muszą być odkażone. Do preparatów używanych w gabinetach kosmetycznych do pie­lęgnacji kończyn dolnych należą środki zmiękczające do moczenia stóp (płatki mydlane, sole, mieszanki ziołowe itp.), środki do dezyn­fekcji (3procentowa woda utleniona, 2procentowa gencjana, 1—3procentowa jodyna czy septofan, środki przeciwgrzybiczne np. mykodermina, itp.), środki przeciwzapalne łagodzące (maść tranowa, maść cynkowa itp.), krem do masażu (z witaminą A), pudry łago­dzące i przeciwpotowe, środki opatrunkowe (gaza, bandaże, plastry, plastry z opatrunkiem, wata, lignina), lakiery, zmywacze do paznokci, środki do dezynfekcji stolika, narzędzi (spirytus 70procentowy, sterinol). Przy wykonywaniu pedikiuru występują kolejno następujące czynności: zmycie lakieru tamponem waty umoczonym w zmywaczu wymoczenie stóp w wodzie z dodatkiem środków zmiękczających (czas moczenia 15—20 minut) osuszenie jednej stopy ręcznikiem (druga moczy się do chwili przystąpienia do zabiegów przy niej) obcięcie paznokci, prosto, bez wycinania boków odsunięcie naskórka. Pielęgnowanie kończyn górnych (naskórka nie należy wycinać, chyba że wy­jątkowo szeroko zarasta i po odsunięciu odstaje od paznokcia) opiłowanie i wygładzenie paznokcia ścięcie zgrubiałego naskórka na palcach i usunięcie ewentualnych odcisków za pomocą skalpelu lub cążków usunięcie zgrubiałego naskórka z pięt i podeszew oczyszczenie od spodu wolnych rąbków paznokci płynem dezyn­fekcyjnym (woda utleniona) wacikiem nawiniętym na patyczek masaż stopy gimnastyka stopy bierna zastosowanie odpowiedniej maści i nałożenie opatrunku,, jeżeli zachodzi potrzeba założenie wałeczków ligniny między palce nałożenie lakieru przypudrowanie stopy. Podobnie postępuje się z drugą stopą. Po zakończeniu pedikiuru narzędzia powinny być umyte ciepłą wodą z mydłem, a następnie wyjałowione.

Dolegliwości stóp

Najczęściej spotykanymi dolegliwościami stóp są wrastające pa­znokcie, modzele i nagniotki, pękanie pięt, odparzenia, nadmierna potliwość, nadmierne owłosienie, żylaki. Wielu z tych dolegliwości można by uniknąć przy prawidłowej higienie i pielęgnacji. Trzeba pamiętać o takich elementarnych wskazaniach, jak noszenie wygod­nego obuwia, dezynfekcja drobnych skaleczeń, odpoczynek nóg w czasie dnia, stosowanie kremów ochronnych i zmiękczających na­skórek, kąpiele zmiękczające i ziołowe, środki przeciwpotowe, gimna­styka nóg i stóp, pedikiur.Zapobieganie defektom i ich usuwanie jest bardzo ważnym momentem w pielęgnacji kończyn dolnych. Wrastające paznokcie. Zapobieganie wrastaniu paznok­ci polega na noszeniu wygodnego obuwia, obcinaniu paznokci prosto (bez wycinania boków) i na spiłowywaniu pilnikiem wierzchu pa­znokcia, jeśli płytka paznokcia jest bardzo twarda i gruba. Sposób usuwania tej dolegliwości zależy od stanu paznokcia i głę­bokości jego wrastania; polega przeważnie na nadcięciu paznokcia z boku i wyjęciu cążkami odciętego fragmentu. Jeśli paznokieć wra­sta niezbyt głęboko — wystarczy lekko podważyć i wsunąć mały tamponik waty zwilżony maścią tranową (watę należy codziennie zmieniać). Często stosuje się spiłowywanie paznokcia z wierzchu (przy zgrubieniu płytki paznokcia). Jeżeli paznokieć wrasta bardzo głęboko, pacjenta należy skierować do chirurga. Modzele i nagniotki (odciski). Aby zapobiec powsta­waniu modzeli i nagniotków, należy nosić wygodne obuwie i co­dziennie smarować stopy kremem zmiękczającym naskórek. Usuwa­nie powstałych już schorzeń polega na stosowaniu maści lub płynów zmiękczających i złuszczających oraz na usuwaniu mechanicznym. Usuwanie mechaniczne modzeli i nagniotków przez pedikiurzystę polega na ścięciu warstwy zgrubiałej, podważeniu skalpelem korze­nia i następnie wyciągnięciu go cążkami. W wypadku bardzo głębo­kich nagniotków stosuje się usuwanie chirurgiczne. Po usunięciu nagniotka nakłada się opatrunek z maścią tranową. Czasem podobnie do nagniotków wyglądają brodawki pospolite, zwane kurzaj kami, nieraz mylnie traktowane przez pedikiurzystów jako odciski, wycinane i przez to roznoszone na inne partie stopy. Brodawkę łatwo odróżnić od nagniotka po ścięciu wierzchniej war­stwy, gdyż zostają wtedy odsłonięte korzenie, widoczne jako czer­wone punkciki, nieraz obficie krwawiące. Nagniotek natomiast ma czop rogowy wrastający w głąb skóry i nie krwawi. Pękanie pięt. Zapobieganie polega na codziennym smaro­waniu stóp kremem z zawartością witaminy A oraz moczeniu stóp w środkach zmiękczających i osłaniających (mąka ziemniaczana, siemię lniane, żywokost). Usuwanie pękania pięt polega na stosowaniu zabiegu, na który składa się wymoczenie nóg w kąpieli rozmiękczającej, ścięcie zgru­białego naskórka otaczającego pęknięcia, posmarowanie 1procentową nalewką jodową i założenie opatrunku z maścią tranową. Do wewnątrz podaje się za poradą lekarską witaminy A, B2 i C. Odparzenia stóp w postaci pęcherzy i otarcia naskórka mogą występować na skutek zbyt twardego obuwia, przegrzania stóp lub wrażliwości osobniczej. Zapobieganie im polega na przesypywaniu pończoch i skarpet talkiem albo pudrem przeciwpotowym lub łago­dzącym i noszeniu wygodnego, a latem przewiewnego obuwia. Odparzenia usuwa się przez przemycie płynem ściągającym i de­zynfekującym, kąpiel garbnikową ściągającą (kora dębowa, szałwia mięta), posmarowanie miejsca odparzonego preparatem lekko wy­suszającym, np. pastą cynkową, i nałożenie jałowego opatrunku. Nadmierna potliwość. Przy nadmiernej potliwości pie­lęgnowanie stóp polega przede wszystkim na skrupulatnym zacho­wywaniu higieny, polegającej na myciu nóg przynajmniej 2 razy dziennie wodą i mydłem, używaniu po każdym myciu środków przeciwpotowych, przesypywaniu butów i skarpetek pudrem przeciwpo­towym, moczeniu stóp przynajmniej raz w tygodniu w naparze szał­wii i pokrzywy, a w wypadku wyjątkowej potliwości — piciu przez 4 tygodnie naparu szałwii i pokrzywy w proporcji 15 g suszonych ziół na litra wody (pić 2 razy dziennie po 1/2 szklanki co trzeci dzień). Nadmierne owłosienie. Może być spowodowane bądź czynnikami zewnętrznymi: drażnieniem mechanicznym, goleniem, wyrywaniem, nadmiernym naświetlaniem słońcem itp., bądź we­wnętrznymi, jak zaburzenia wewnątrzwydzielnicze. Usuwanie nadmiernego owłosienia bywa różnorodne. Jeśli włosy są cienkie, nikłe, wystarczy systematyczne rozjaśnianie ich 10procentowym perhydrolem z dodatkiem amoniaku oraz smarowanie so­kiem z cytryny: W wypadku grubszych włosów można je usunąć chemicznie depilatorem lub mechanicznie preparatem woskowożywicznym. Przy stosowaniu depilatora chemicznego trzeba uwzględniać wraż­liwość skóry i możliwość wystąpienia uczulenia. Jeżeli na podstawie przeprowadzonego wywiadu nasuwają się obawy, że pacjent może źle zareagować na depilator lub poddaje się temu zabiegowi pierw­szy raz, należy najpierw wykonać próbę uczuleniową. Przeprowadza się ją następująco: nakłada warstwę depilatora na wewnętrznej stro­nie przedramienia na powierzchni wielkości około 2 cm2. Po 20 mi­nutach zmywa się letnią wodą. Jeśli po 24 godzinach nie występują żadne objawy (należy się jeszcze upewnić, czy po 2—3 godzinach od wykonania próby nie było ich w postaci obrzęku, zaczerwienienia, swędzenia), to depilację można wykonać. Robi się to nakładając grubą warstwę depilatora tak, aby włosy zostały pokryte. Po 5—10 minutach zmywa się obficie wodą, a następnie przemywa 2procentowym roztworem kwasu bornego lub wodą zakwaszoną cytryną, a następnie smaruje kremem obojętnym i przypudrowuje talkiem. Usuwanie woskiem wykonuje się po posmarowaniu skóry cie­niutką warstwą obojętnego kremu. Rozgrzany wosk nakłada się pędz­lem (najlepiej za jednym pociągnięciem), robiąc pas szerokości 5— 7 cm. Po zastygnięciu, energicznym ruchem zrywa się wosk wraz z włosami. Czynność tę powtarza się kilkakrotnie, aż do usunięcia wszystkich włosów. Następnie smaruje się skórę kremem łagodzącym i przypudrowuje talkiem. Choroby skóry i paznokci stóp są podobne jak rąk, jednak trudniejsze do wyleczenia, szczególnie grzybice. Spowodowa­ne jest to łatwiejszą maceracją naskórka, np. na skutek pocenia się nóg. W razie stwierdzenia drobnych pęcherzyków, schodzenia naskór­ka płatami itp. objawów należy pacjenta natychmiast skierować do dermatologa. Żylaki powstają na skutek skłonności dziedzicznych, zaburzeń układu krążenia, pracy stojącej itp. Zapobieganie powstawaniu żylaków polega na odpoczynku nóg w czasie dnia przy ułożeniu ich wyżej od poziomu głowy, lekkim masażu nóg, kąpielach ziołowych. Usuwanie żylaków wykonywane jest przez chirurga ortopedę.

Materiały do farbowania brwi i rzęs

Środki do farbowania są roślinne i syntetyczne. Do najczęściej używanych preparatów należą farby roślinne, jak henna (sproszko­wane liście Lawsonia inermis), która barwi włosy na rudo, basma, czyli reng — sproszkowane liście indygo (Indigofera tinctoria) — barwiące włosy na ciemno, ale nietrwale, natomiast w połączeniu z henną dające kolor trwały. Czarny kolor uzyskuje się z mieszanki składającej się z 3 części basmy i 1 części henny. Przygotowaną hennę, rozrobioną gorącą wodą, podgrzewa się przez 5—10 minut na wannie wodnej, po czym ciepłą nakłada się na brwi i rzęsy i trzyma odpowiednią ilość czasu. Skórę na dolnej po­wiece smaruje się uprzednio tłuszczem i kładzie się na nią podkłady z waty. Nałożoną papkę nakrywa się watą zwilżoną ciepłą wodą, a na to nasuwa płat folii plastykowej. Głowę obwiązuje się elastycz­nym bandażem. Ciepło i wilgoć wpływają korzystnie na przebieg farbowania. Po skończonym farbowaniu zmywa się hennę ciepłą wodą. Ze względu na dużą czasochłonność zabiegu gabinety na ogół nie używają farb roślinnych. Farby syntetyczne są w kremie lub w proszku. Rozrabia się je 3procentową wodą utlenioną lub 6procentowym perhydrolem. Do farbowania brwi i rzęs potrzebne są: farba, woda utleniona, bagietki szklane, wykałaczki, naczynie szklane do farby, miska lub nerka do zmywania oczu, wata, lignina, środki łagodzące i dezynfe­kujące do oczu, krem do izolacji skóry, środki do zmywania (mydło, najlepiej w kremie, łagodne, obojętne lub przetłuszczone oraz 2procentowy spirytus salicylowy), peseta, pipetka.

Środki do pielęgnowania brwi i rzęs

Środkami do pielęgnowania brwi i rzęs są zmywacze do makijażu w postaci kremów obojętnych o konsystencji śmietanki oraz prepa­raty wzmacniające włosy, do których zalicza się olej rycynowy i oliwę z dodatkiem witamin A+D, E, F. Stale tuszowane rzęsy i stale zbyt mocno „rysowane” brwi mogą z czasem osłabić się, przerzedzić, włos może stać się suchy, mniej elastyczny. Kuracje rycynowowitaminowe przeprowadzane trzy razy do roku przez okres trzech ty­godni mogą stan ten poprawić. Ważna jest technika takiego zabiegu. Odrobinę oleju nakłada się na brew i rozprowadza ruchem lekko ugniatającym, po czym przez 30 sekund szczotkuje się brew z wło­sem. Rzęsy wymagają większej staranności i ostrożności. Nieodpo­wiednio wykonanym zabiegiem można podrażnić oczy. Nie należy więc maczać szczoteczki bezpośrednio w oleju, lecz umieścić kroplę odżywki na palcu wskazującym, po czym pochylić głowę do ręki i mrugając natłuścić końce rzęs górnej powieki. Po natłuszczeniu odżywkę rozprowadza się, szczotkując rzęsy od ich nasady ku koń­com — najpierw górne, później dolne. Postępując w ten sposób za­bezpiecza się oczy i mieszki włosowe przed dostaniem się do nich odżywki, co w efekcie mogłoby spowodować podrażnienie spojówek, a w wypadku specjalnej wrażliwości — wywołać stan zapalny gałki ocznej. Do szczotkowania brwi i rzęs używa się małej, miękkiej szczotecz­ki z włosia, sztuczne tworzywo jest tu niewskazane. Po każdorazo­wym użyciu należy szczoteczkę umyć ciepłą wodą z mydłem, wysu­szyć i schować, najlepiej do szklanej fiolki.

Pielęgnowanie oczu

Oprawa oczu wtedy dobrze się prezentuje, kiedy same oczy są ładne. Urodziwe oczy to przede wszystkim oczy zdrowe, błyszczące, nie zaczerwienione, wokół których skóra jest elastyczna. Właściwa pielęgnacja oczu — to prawidłowo pojęta higiena. Rozumiemy przez to należyte zmywanie z oczu makijażu i nakładanie na skórę wokół nich kremu, odpoczynek oczu, stosowanie środków łagodzących. Skóra wokół oczu jest cienka, prawie pozbawiona tkanki tłuszczo­wej i przez to bardziej wiotka od skóry na innych częściach ciała, co sprzyja powstawaniu zmarszczek. Dlatego wszystkie czynności koło oczu należy wykonywać bardzo delikatnie, aby nie rozciągać skóry. Codzienne zabiegi higieniczne oczu powinny rozpoczynać się od rozmalowania (jeżeli oczy były malowane), tzn. zmycia makijażu odpowiednim zmywaczem. Oczyszcza oczy z resztek środków zmywających wkroplenie soli fizjologicznej. Po nałożeniu kremu, a raczej lekkim jego wklepaniu w okolice oczu, wskazane jest zrobienie okładu ze środka łagodzącego i lekko dezynfekującego (napar ze świetlika le­karskiego, chabru lub herbaty). Nałożenie takiego okładu na 5—10 minut wskazane jest szczególnie przy pracy wymagającej wytężenia wzroku (długotrwałe czytanie, pisanie czy haftowanie), jak również po pracy w pyle, kurzu itd. Zapobiegnie to podrażnieniu gałki ocznej i spojówek oraz nieprzyjemnemu uczuciu „piasku” w oczach. Bardzo ważną sprawą w higienie oka jest oświetlenie przy pracy. Światło powinno padać tak, aby dobrze oświetlało obiekt pracy, a jednocześnie nie raziło w oczy. W czasie wytężonej pracy, gdy oczy długo są wpatrzone w jedno miejsce (np. przy pisaniu), należy robić przerwy, spoglądając na chwilę w przestrzeń lub zamykając na krótko powieki. Najlepszym wypoczynkiem dla oczu jest sen.

Przeciwwskazania do farbowania brwi i rzęs

Przed przystąpieniem do farbowania należy sprawdzić, czy pa­cjent nie ma skłonności do uczuleń oraz czy nie ma aktualnie stanów zapalnych i zakaźnych oczu i skóry twarzy, gdyż w wypadkach tych farbowanie brwi i rzęs jest przeciwwskazane. Ze względu na to, że zdarzają się przypadki uczuleń na farbę, osobom zgłaszającym się pierwszy raz do farbowania brwi i rzęs należy zrobić próbę uczule­niową. W tym celu nakłada się kroplę farby wielkości ziarnka gro­chu za uchem pacjenta. Po 15—20 minutach zmywa się ją ciepłą wodą. Poleca się przyjść pacjentowi na drugi dzień. Jeśli w tym czasie nie wystąpią objawy uczulenia w postaci zaczerwienienia, swę­dzenia lub wysypki, to można przystąpić do farbowania. Przygotowanie do farbowania. Pacjenta okrywa się serwetką lub pelerynką dla zabezpieczenia odzieży przed zaplamieniem, po czym przystępuje się do zmycia ma­kijażu oka. Przy rozmalowywaniu oka najważniejsze jest staranne zmycie tuszu z rzęs, gdyż w przeciwnym razie farba źle się przyj­mie. Zaczyna się od zmywania rzęs tłustym zmywaczem. W tym celu nawija się tampon waty na pęsetę, pod dolne rzęsy podkłada się zwilżony płatek ligniny lub waty, przytrzymuje się lekko powiekę czwartym palcem lewej ręki i nabierając trochę zmywacza na tam­pon pociąga się nim po rzęsach od ich nasady do dołu. Czynność powtarza się kilkakrotnie, zmieniając watę. Po otwarciu oka ściąga się tusz z dolnych rzęs i skóry pod okiem, w kierunku od zewnętrz­nego do wewnętrznego kąta oka. Szminkę z powiek zmywa się spe­cjalnymi zmywaczami też w tym samym kierunku. Następnie rzęsy odtłuszcza się, np. zmywając łagodnym mydłem (najlepiej w kremie) z ciepłą wodą. Do wykonania tego przygotowu­je się nerkę z ciepłą wodą. Bagietkę szklaną owija się tamponikiem waty, zwilża się wodą i nabiera troszkę mydlika. Pociera się rzęsy od nasady w dół. Nerkę przystawia się z boku policzka, przytrzymując ją lewą ręką tak, żeby szczelnie przylegała. Następnie trzy­manym w prawej ręce dość dużym tamponikiem waty obficie spłu­kuje się rzęsy wodą. Osusza się oczy wyżętym tamponem. Po otwar­ciu oka lekko szybkim ruchem odciąga się dolną powiekę (czwartym palcem lewej ręki) do dołu i zbiera resztki wody, od zewnętrznego do wewnętrznego kąta oka. Postępuje się tak najpierw z jednym, potem z drugim okiem. Po odtłuszczeniu przemywa się oczy płynem łagodzącym dwoma zwilżonymi tamponikami waty, od zewnętrznych kącików oczu do nosa i osusza dokładnie tamponem z ligniny. Przygotowanie farby wykonuje się w ten sposób, że do szklanego naczynia (wielkości przeciętnego kieliszka) sypie się około 1 cm henny lub wyciska się z tuby około 2 cm farby w kremie i rozrabia się wodą utlenioną do konsystencji papki. Przygotowuje się podkłady z waty, ligniny lub nawet z celofanu. Najczęściej używane są z waty i ligniny. Z waty są najprzyjemniej­sze dla pacjenta, a zarazem najwygodniejsze, ponieważ miękko się układają. Taki podkład przygotowuje się w ten sposób, że wycina się prostokąt wielkości 5X3 cm, tak by dłuższy bok wykrojony był wzdłuż włókien, w przeciwnym bowiem razie wata będzie się roz­ciągać. Grubość warstwy 1 mm. Watkę składa się na połowę i wkła­da między palce środkowy i wskazujący lewej ręki, tak żeby strona grzbietowa waty wystawała 4—5 mm ponad palce. Następnie nało­żonym na łopatkę kremem smaruje się wystający brzeg. Podkłady z ligniny wycina się podobnie (3—4 warstwy ligniny), formując jed­nak nie prostokąt, lecz lekki owal. Brzeg wcięty smaruje się tłu­szczem. Podkłady z celofanu robi się w takim samym kształcie jak z ligniny. Po przygotowaniu podkładów smaruje się okolice oczu kremem. Krem podkładowy powinien być dobrze izolujący, z zawartością wa­zeliny i parafiny, aby nie był wchłaniany przez skórę. Bagietką szklaną lub tamponikiem waty nawiniętym na wykałaczkę nakłada się krem kolejno na dolną powiekę jednego i drugiego oka, od ze­wnętrznego do wewnętrznego kąta oka. Przy tej czynności pacjent powinien spoglądać do góry, w przeciwnym razie dolne rzęsy zatłuszczą się. Na posmarowaną skórę kładzie się przygotowany podkład, chwy­tając go za obydwa końce od strony natłuszczonej, kciukiem i wska­zującym palcem, i podkładając pod dolne rzęsy (stroną natłuszczoną na skórę). Sprawdza się, czy wszystkie dolne rzęsy leżą na wacie: Jeśli jakieś włoski wysunęły się, należy je wykałaczką lub bagietką szklaną wyciągnąć. Trzeba sprawdzić, czy nie ma szpary między podkładem i granicą powieki. Jeśli podkład nie wszędzie dokładnie przylega, to należy bokiem wykałaczki lub bagietki lekko podsunąć go. Po zamknięciu oczu smaruje się górne powieki. Należy przytrzy­mywać czwartym palcem lewej ręki powiekę, prawą posmarować 80 ją kremem nabranym na bagietkę lub wykałaczkę, w kierunku od lewej strony do prawej. Nie należy nakładać kremu zbyt blisko rzęs, ponieważ może podrażnić oko. Przy dużej wprawie natłuszczanie górnych powiek nie jest konieczne. Farbowanie.Farbę nabiera się szklaną bagietką i nakłada na rzęsy miejsce około miejsca. Nadmiar farby z górnych powiek należy zebrać tam­ponikiem waty nawiniętym na wykałaczkę. Powiekę wtedy przy­trzymuje się lewą ręką (czwartym palcem) i przeciąga wykałaczką po skórze górnych powiek tuż nad rzęsami. Ruch musi być ciągły, od lewej do prawej strony. Farba do brwi powinna być rzadsza niż do rzęs, tak żeby lekko można było nią „rysować”. Zaczyna się od nałożenia na brew małej kropki farby i potem, od tego miejsca, rozprowadza ją, stopniowo dobierając. Rysuje się górną linię brwi, nadając żądany kształt, a po­tem wypełnia resztę. Nakładać należy ruchem ciągłym, jak przy ry­sowaniu. Jeśli ktoś ma trudności z nadaniem odpowiedniego kształtu, można narysować żądaną linię ołówkiem do brwi i dopiero potem nałożyć farbę. Czas trzymania farby nie jest jednakowy dla brwi i rzęs. Brwi farbuje się średnio od 0,5 do 10 minut (dłużej tylko wyjątkowo), rzęsy zaś od 5 do 20 minut. Długość trzymania farby zależy od ga­tunku i grubości włosa. Na włosach cienkich, słabych trzyma się farbę dłużej, włos gruby szybciej przyjmuje farbę. Po zakończeniu farbowania usuwa się resztki farby. Najpierw wyjmuje się podkłady z waty i ściera krem spod oka. Następnie zbiera się farbę z brwi serwetką z ligniny (jeżeli nie zostało to uczy­nione wcześniej) i zmywa brwi tamponem zwilżonym ciepłą wodą. Do zmywania rzęs przystawia się nerkę do lewego policzka i tampo­nem waty obficie spłukuje rzęsy wodą. Osusza się wyżętą watą i przystępuje do zmywania prawego oka. Po zmyciu starannie osu­sza się rzęsy. Mając w pogotowiu dobrze wyżętą watę, prosi się pa­cjentkę o otwarcie oczu i popatrzenie w górę. W tym czasie czwar­tym palcem lewej ręki odciąga się lekko dolną powiekę i szybkim ruchem osusza się dolne rzęsy, przeciągając watką od zewnętrznego do wewnętrznego kąta oka. Następnie zmywa się lewe oko. Dla prze­płukania oczu nabiera się pipetką trochę soli fizjologicznej i zapu­szcza do oczu, po czym osusza się płatkiem ligniny i leciutko wkle­puje wokół oczu trochę kremu. Na powieki na granicy oczodołu na­kłada się czwartymi palcami odrobinę kremu. Krem bliżej nałożony może spłynąć do mieszków włosowych rzęs i podrażnić oko. Nałożo­ny wyżej zostanie rozprowadzony po powiece w czasie mrugania.

Regulacja brwi

Po zmyciu oczu przystępuje się do regulacji brwi. Smaruje się okolice brwi kremem. Regulację wykonuje się w ten sposób, że lewą ręką naciąga się skórę pod brwią, przytrzymując kciukiem i środko­wym palcem. Pęsetę ujmuje się palcami prawej ręki, trzymając ją pod kątem ostrym do powierzchni czoła pacjenta. Regulację zaczyna się od zewnętrznego kąta oka — podprowadza się pęsetę pod włos i pociąga włos zgodnie z kierunkiem jego wzrostu. Epiluje się od ze­wnętrznego do wewnętrznego kąta oka. Im ruchy są szybsze i lepiej napięta skóra, tym zabieg jest mniej bolesny. Oczyszcza się najpierw części skóry bliższe gałki ocznej, stopniowo podchodząc do łuku brwiowego. Na końcu nadaje się brwiom odpowiedni kształt. Po skończonym zabiegu stosuje się okłady łagodzące i ściągające (napar świetlika, herbaty, chabru). Okłady kładzie się na całe oczy łącznie z brwiami. Czasem po farbowaniu, przy bardzo wrażliwej skórze, może wy­stąpić przemijające zaczerwienienie, a po epilacji nawet lekki obrzęk. Można wtedy przed okładem zrobić naświetlanie lampą solluks z nie­bieskim filtrem lub niebieską żarówką Minina (czas naświetlania 5—10 minut).

Preparaty do pielęgnowania włosów

Preparaty do pielęgnowania włosów ze względu na ich przezna­czenie można podzielić na oczyszczające (szampony, mydła, i inne środki do mycia), odżywcze i regenerujące (kremy, płyny, emulsje, maście) oraz upiększające (farby, płukanki, środki rozjaśniające, pły­ny do trwałej ondulacji, lakiery do włosów, odsiwiacze). Preparaty oczyszczające. Środki do mycia włosów po­winny być obojętne lub przetłuszczone, najlepiej z dodatkiem trójetanolaminy, dobrze wtedy zmydlają tłuszcze skóry i nie drażnią jej. Środkami do mycia głowy są m.in. szampony. Produkuje się je w po­staci płynów, kremów i proszków. Zawierają zwykle środki pieniące, tak samo jak mydła, mieszaniny węglanów alkalicznych, składniki zmiękczające wodę. Niektóre szampony zawierają składniki zmienia­jące kolor włosów. Najlepsze są produkowane obecnie szampony obo­jętne lub kwaśne, zawierające detergenty, czyli syntetyczne substan­cje powierzchniowo czynne oparte na sulfonianach alkoholi tłuszczo­wych. Szampony detergentowe, bezmydlne pienią się w każdej wodzie, nie powodują pęcznienia włosów i nie tworzą na nich osadu. Środki do mycia mogą zawierać ponadto składniki pielęgnujące skórę i włosy, np. lanolinę, lecytynę, cholesterol, wyciągi ziołowe, siarkę, dziegieć. Mydła i szampony silnie alkaliczne {zawierające duże ilości zasad, jak ługi, potaż) drażnią skórę i rozmiękczają zrogowaciały na­skórek. Skóra staje się gładka, napięta, często swędzi. Skóra taka podatna jest na zakażenia bakteryjne. Włosy wysuszają się, a końce ich rozszczepiają. Szampony w proszku służą do mycia włosów na sucho. Dzięki własnościom absorbcyjnym oczyszczają włosy z brudu, tłuszczu, potu. Powinno się je stosować niezbyt często, ze względu na obawę nad­miernego wysuszenia włosów. Preparaty regenerujące i odżywcze zawierają takie składniki, jak: lecytyna, cholesterol, witaminy, nowokaina, hor­mony, wyciągi ziołowe, siarka itp. Stosuje się je w formie kremów, mleczek, płynów, maści. Preparaty te uzupełniają działanie środków myjących, a poza tym neutralizują niektóre ich składniki, np. alkalia. Ponadto osłaniają, natłuszczają, działają antyseptycznie i bodźcowo na skórę i włosy. Preparaty upiększające do włosów to przede wszyst­kim farby. Dzielimy je na roślinne i syntetyczne. Do roślinnych za­liczamy hennę i wyciągi z galasówek. Farby roślinne są nieszkodliwe, a nawet działają korzystnie na włosy; są jednak bar­dziej kłopotliwe w użyciu i nie mają takiej gamy kolorów jak syn­tetyczne. Dlatego rzadko są stosowane w zakładach fryzjerskich. Farby syntetyczne (anilinowe), oparte na zawartości parafenylenodwuaminy, działają przez łączenie się z barwnikiem włosa oraz tzw. wywoływaczem, którym może być np. woda utleniona. Farby synte­tyczne produkowane są w płynie albo w kremie. Odmianą farb do włosów są tzw. odsiwiacze, które są farbami metalicznymi. Mogą za­wierać sole srebra, żelaza, niklu, miedzi itp. Dawniej zawierały i sole ołowiu, co zostało zabronione ze względu na ich szkodliwość. Obec­nie najczęściej stosuje się w odsiwiaczach sole srebra, które działają na zasadzie łączenia się ze znajdującą się w keratynie włosa siarką. Odsiwiacze dają tylko kolory ciemne. Specjalną grupę farb stanowią płukanki, używane przeważnie na włosy rozjaśnione. Płukanki po­krywają z zewnątrz osłonkę włosa i przy następnej kąpieli włosów zmywają się. Szampony barwiące są to preparaty myjące z dodat­kiem barwników. Pozwalają one na uzyskanie niewielkiego zabar­wienia ustępującego po kilkakrotnym umyciu. Lakiery do włosów służą do utrwalenia fryzury. Pokrywają one włosy bardzo cienką, zakrzepłą warstwą. Osłona z lakieru chroni włosy przed nadmiernym wchłanianiem wilgoci. Dobry lakier nie powinien sklejać włosów ani tworzyć na nich skorupy. Przy stoso­waniu lakierów należy zachować umiar, gdyż każdy lakier używany zbyt często działa niszcząco na włosy. Po kilku godzinach powinien być starannie usunięty za pomocą szczotki. Płyny do układania włosów zawierają składniki zmiękczające włosy, odkażające skórę oraz składniki odżywcze, np. cholesterol. Brylantyny mają za zadanie uzupełnianie natłuszczenia włosów. Zależnie od konsystencji dzielimy je na stałe i płynne. Brylantyny mogą być oparte na olejach mineralnych, roślinnych a także zawie­rać lecytynę, cholesterol. Do środków upiększających zalicza się również płyny do trwałej ondulacji. Rozróżnia się płyny do trwałej na zimno i na gorąco”. Te ostatnie zawierają siarczki i dwusiarczki oraz amoniak, płyny zaś na zimno oparte są na roztworze soli sodowej lub amonowej kwasu tioglikolowego. Do środków upiększających należą także środki rozjaśniające. Są to przede wszystkim woda utleniona, czyli nadtlenek wodoru, uży­wany z dodatkiem wody amoniakalnej, oraz tzw. biała henna, w któ­rej główną rolę środka alkalicznego spełnia węglan amonu. Środki używane do wodnej ondulacji (czyli do tzw. układania włosów) to wywar z siemienia lnianego, piwo, rozcieńczony sok z cy tryny, żelatyna itp. Środki te działają na włosy zmiękczająco, na tłuszczająco lub zakwaszające.