Archive for the ‘Bez kategorii’ Category

Pielęgnowanie piersi w domu

Właściwe pielęgnowanie piersi od okresu pokwitania może zapew­nić zachowanie prawidłowego ich kształtu w późniejszym wieku. Pierwszym najważniejszym wskazaniem w tym czasie jest zacho­wywanie prawidłowej postawy, tzn. trzymanie się prosto, następnie gimnastyka wzmacniająca mięśnie klatki piersiowej oraz noszenie odpowiednich staników dobrze podtrzymujących, nie uciskających, nie deformujących biustu. Dodatkowym wskazaniem jest zdejmowanie stanika na pewien okres w ciągu dnia, aby zapobiec rozleniwianiu mięśni piersiowych. Im większe piersi, tym okres ten powinien być krótszy. Po zdjęciu biustonosza należy zwrócić szczególną uwagę na zachowanie pra­widłowej postawy. Z zabiegów powinno się codziennie stosować chłodny natrysk lub nacieranie szorstką rękawicą zmoczoną w zimnej wodzie. W późniejszym okresie dalsze profilaktyczne działanie musi być uzależnione od rodzaju skóry i stopnia ewentualnego jej zwiotczenia. Więcej uwagi należy poświęcić pielęgnowaniu piersi w czasie ciąży i karmienia oraz po odstawieniu dziecka od piersi. W wypadkach tych najważniejszym zabezpieczeniem przed obwisaniem piersi i roz­stępami na skórze jest noszenie odpowiednich staników, gimnastyka i wszelkie zabiegi działające pojędrniająco na skórę. Rodzaj zabiegów stosowanych zarówno w domu, jak i w gabine­cie kosmetycznym zależy od tego, czy mają one mieć charakter za­chowawczy {w wypadku codziennego racjonalnego pielęgnowania), czy też chodzi o usunięcie lub złagodzenie powstałego już defektu lub też prawidłowe pielęgnowanie w. okresie przejściowych zmian fizjo­logicznych, takich jak ciąża lub karmienie. Pielęgnowanie w domu wymaga ochrony płaszcza lipidowego skóry. Dlatego przed myciem przy skórze normalnej i suchej należy piersi zmywać tłustym zmy­waczem (oliwą, śmietanką, kremem obojętnym itp.), do mycia zaś używać mydeł przetłuszczonych. Po myciu przecierać naparem z ziół lub wodą z dodatkiem soków owocowych, a następnie używać na zmianę kremów odżywczych i nawilżających. Skórę tłustą powinno się starannie myć mydłem oraz przemywać płynami dezynfekującymi i ściągającymi. W razie lekkiego łuszczenia się naskórka, używa się octu toaletowego lub zakwaszonej wody. Skóra zwiotczała czy to na skutek schudnięcia, czy zaniku włókien elastycznych z powodu wieku wymaga poza używaniem kremów odżywczych i regenerujących — płynów tonizujących z zawartością np. korzenia żeńszenia, rozmarynu itp., które należy stosować dwa razy dziennie. Zabiegi te powinny podobnie przebiegać zarówno u osób młodszych, jak i starszych. Można również polecić nacieranie dwa razy w tygodniu wilgotną solą (mocniej — mięśnie piersiowe, lekko — tkankę gruczołową) oraz chłodne natryski, nacieranie octem toaletowym lub wodą z dodatkiem soków owocowych (pomarańcza, grejpfrut, cytryna, pigwa) lub wyciągów ziołowych. Po porodzie czy po okresie karmienia można uchronić biust przed zwiotczeniem przez stosowanie wyżej wymienionych zabiegów i owi­janie bandażem elastycznym. Bandażowanie piersi wykonuje się na­stępująco. Moczy się 0,5 m gazy opatrunkowej w wodzie z octem winnym, z sokiem cytryny, pomarańczy lub świeżego ogórka i kła­dzie na piersi. Następnie bandażuje się dwa razy wokoło nadbrzusza, prowadzi się bandaż od lewej piersi na krzyż, przez ramię i wokół karku, po czym z lewego ramienia na prawą pierś. Dwukrotnie wzmacnia się. Koniec bandaża przymocowuje się plastrem. Okład należy trzymać 3—4 godziny. Przez pierwszych sześć tygodni stosuje się bandażowanie dwa razy w tygodniu, później dwa razy w miesią­cu i w końcu raz na miesiąc. Całość kuracji trwa około pół roku. Występujące na skórze niewielkie rozstępy zmniejszą się trochę i staną się mniej widoczne dzięki zabiegom pojędrniającym, powo­dującym poprawę sprężystości skóry. Przy dużym zwiotczeniu piersi bardzo obwisłe można poprawić tylko za pomocą zabiegu chirurgicznego.

Pielęgnowanie piersi kobiety i dekoltu

Prawidłowe pielęgnowanie piersi kobiecych (nazwa lekarska — sutków) powinno się prowadzić od chwili ich rozwoju, tzn. od okresu pokwitania. Wszelkie zaniedbania w tym okresie odbijają się ujemnie w późniejszym wieku. Pielęgnowanie piersi zarówno w gabinecie kosmetycznym, jak i w domu ogranicza się do zabiegów pojędrniających skórę i wzmac­niających mięśnie piersiowe większe i mniejsze w celu stworzenia mocniejszej podstawy dla gruczołów mlecznych i tkanki tłuszczowej. Przeciwwskazaniami do zabiegów są stany zapalne, alergiczne i zakaźne skóry, jak również wszelkie guzki niewiadomego pochodze­nia, znajdujące się na skórze lub wyczuwalne w tkance gruczołowej i tłuszczowej: W ostatnim wypadku należy niezwłocznie odesłać pa­cjentkę do lekarza (najlepiej onkologa). Pozostałe zmiany występu­jące na skórze wymagają konsultacji dermatologa. Prawidłowe piersi powinny być proporcjonalne do sylwetki i przy­pominać swym kształtem jabłko lub gruszkę. Wielkość ich i forma zależą w dużej mierze od dziedziczności, rasy, stanu zdrowia, spo­sobu odżywiania się itp. Prawidłowy wskaźnik wielkości piersi oblicza się, biorąc wymiary klatki piersiowej w 3 punktach: nad i pod piersiami oraz na wyso­kości brodawek. Następnie odejmuje się połowę sumy dwóch pierw­szych wymiarów od trzeciego. Różnica wahająca się w granicach 3—5 cm jest wskaźnikiem prawidłowej wielkości. Oczywiście mogą być drobne odchylenia zarówno w jedną, jak i drugą stronę. Nieprawidłowy kształt piersi rzadziej bywa sprawą wrodzoną lub dziedziczną, częściej jest wynikiem zaniedbania. Z defektów najczę­ściej spotykanych należy wymienić obwisłość piersi, niedorozwój, przerost. Obwisłość piersi kobiecych może być wynikiem wadliwej posta­wy — stałego garbienia się (gdyż garbienie się powoduje wydłużenie mięśni grzbietowych, zwiotczenie mięśni piersiowych i mięśni szyi, co w efekcie daje obwisły biust), nagłego schudnięcia lub następ­stwem zaniedbań w czasie ciąży i karmienia, kiedy po odstawieniu dziecka od piersi szybko zmniejszyła się tkanka gruczołowa. Niedorozwój piersi występuje najczęściej u osób szczupłych, ner­wowych oraz u kobiet o cechach męskich. Przyczyną zbyt małych piersi u dorastającej dziewczyny może być niedorozwój gruczołów płciowych. Leczenie w tym wypadku powinno odbywać się pod kie­runkiem lekarza — najlepiej endokrynologa. Przy ogólnej chudości można poprawić kształt piersi przez zastosowanie kuracji tuczącej, podawanie leków ogólnie wzmacniających itp. Przerost piersi może występować już w okresie pokwitania, jak również w czasie ciąży. Czasem jest wynikiem nadmiernej otyłości. Przerostowi towarzyszy często uczucie ciężaru, a nawet bolesności. Mogą pojawić się rozstępy na skórze, których przyczyną jest uszko­dzenie włókien elastycznych.

Pielęgnowanie dekoltu

Dekolt, jako przedłużenie twarzy, jest dla kobiet ważnym elemen­tem urody i wymaga pielęgnacji (uwzględniającej rodzaj skóry) po­dobnej jak twarz i biust. Więcej uwagi należy poświęcić szyi. Zmy­waczy i kremów używa się podobnych jak do twarzy, z tym że na szyję stosuje się więcej kremów nawilżających z dodatkiem środków regenerujących i tonizujących, nawet przy skórach tłustych. W gabinecie kosmetycznym stosuje się zabiegi podobne, jak przy twarzy: maski, masaże, elektryzacje itp. Poza zabiegami w gabinecie należy zwrócić uwagę pacjentki na konieczność zabiegów w domu (prawidłowe mycie, nakładanie kremu, codzienne natryskiwanie, stosowanie płynów tonizujących oraz gimnastyka szyi). Należy również pouczyć pacjentkę, jak ważne jest zachowanie prawidłowej postawy, ponieważ garbienie się i stałe pochylanie głowy do przodu powoduje wiotczenie mięśni podbródka i szyi. Przykłady ćwiczeń na wzmocnienie mięśni szyi podane są w innych artykułach.

Pielęgnowanie piersi

Działanie następujących po sobie w pewnej kolejności zabiegów, wpływa na szybszą regenerację tkanek. Zabiegi muszą być dostoso­wane do rodzaju defektu i gatunku skóry. Poszczególne czynności składające się na zabieg powinny przebiegać, poza drobnymi odchy­leniami w ilości ich i rodzaju, w następującej kolejności: zmycie skóry zmywaczem dobranym do rodzaju skóry nałożenie kremu naświetlenie lampą rozgrzewającą (Minina, solluks, infrarouge) przez 3—10 minut, w zależności od intensywności lampy masaż ręczny masaż wibratorem lub aparatem do stymulacji (wykonuje się spe­cjalnymi elektrodami w kształcie obręczy, które nakłada się na mięśnie okalające tkankę gruczołową) nałożenie maski — odpowiedniej do rodzaju skóry (zarówno zmy­wanie skóry, jak i nakładanie masek powinno zaczynać się od podstawy piersi w kierunku brodawek) wykonanie natrysku. Natryski stosuje się z dodatkiem wódy różanej, nalewek zioło­wych lub naparów (zioła do natrysków powinny mieć własności ścią­gające i pojędrniające: rozmaryn, liście poziomek, skrzyp, nagietek, owoc róży). Zioła przygotowane w naparze muszą być dobrze odcedzone i przefiltrowane. Natrysk trwa 1—3 minuty. W wilgotną skórę wciera się lekko trochę kremu nawilżającego. Istnieją specjalne apa­raty do natrysków dostosowane do kształtu piersi, tak skonstruowa­ne, że można je przymocować do każdego kranu. Dlatego można je używać nawet w domu. Zamiast natrysków można zastosować aparat wodnoozonowy, np. vapozon. Ozon w kropelkach wody działa po­budzająco. Nawilżanie tym sposobem stosuje się przeważnie przy skórach tłu­stych, ale można również i przy innych, szczególnie po natłuszczeniu skóry. Czas trwania zabiegu 3—10 minut. Elektrody do masażu piersi Naświetlanie promieniami nadfioletowymi stosuje się jako krót­kie naświetlenie działające bodźcowo na skórę. Trwa ono 1—5 mi­nut. Stosuje się serie 5—10 naświetleń. Ogólnie seria wykonywana w gabinecie kosmetycznym powinna składać się z 10—20 zabiegów robionych co drugi dzień. Serię można powtórzyć po dwóch, trzech miesiącach. Oto przykładowe zestawy zabiegów w gabinecie i doboru preparatów uwzględniających gatu­nek skóry lub rodzaj defektu. Skóra normalna i sucha. Preparaty — tłusty zmy­wacz, maseczki odżywcze tłuste, ziołowe lub nawilżające, płyny tonizujące i osłaniające. Zabiegi — naświetlania lampami rozgrzewają­cymi, masaże ręczne i elektryczne, natryski. Skóra sucha zwiotczała. Preparaty — tłuste zmywa­cze, maseczki odżywcze tłuste, regenerujące, ziołowe, parafinowe, płyny witaminowe, pobudzające. Zabiegi — naświetlania lampami rozgrzewającymi, masaże zarówno ręczne, jak i elektryczne o słab­szym natężeniu: wibracja, elektrostymulacje. Zarówno przy masa­żach wibracyjnych jak i elektrostymulacyjnych można stosować spe­cjalne elektrody w kształcie koła (pierścieniowe), które otaczają tkankę gruczołową. Poza tym natryski z dodatkiem środków tonizujących. Ponadto powinno się stosować zabiegi wodoleczniczne całego ciała, kąpiele, natryski. Skóra tłusta. Preparaty — zmywacze do skór tłustych ma­seczki ziołowe, maseczki ściągające, płyny ściągające, dezynfekujące. Zabiegi (jeżeli nie ma stanów infekcyjnych) — naświetlania lampa­mi rozgrzewającymi, masaże, oczyszczanie skóry (jeżeli zachodzi ko­nieczność), nawilżanie skóry (vapozon), naświetlanie lampą kwarco­wą (jeżeli istnieje potrzeba). Skóra tłusta zwiotczała. Preparaty — jak wyżej, plus środki tonizujące. Zabiegi — jak wyżej, plus natryski z dodatkiem środków tonizujących, elektryzacje (stymulacje elektryczne). Równolegle z zabiegami w gabinecie powinno się prowadzić w do­mu gimnastykę wzmacniającą mięśnie piersiowe, mięśnie szyi, jak również mięśnie pleców. Oto przykłady kilku ćwiczeń gimnastycznych wzmacniających mięśnie piersiowe. Postawa wyprostowana, ręce wyrzucić w bok, a następnie mocno wyrzucić przed siebie i skrzyżować dłoń prawą nad lewą, potem zmia­na: dłoń lewą nad prawą. Ręce przenieść w bok (powtórzyć czterokrotnie). Po­wrót do postawy. Ćwiczenie powtórzyć 4 razy. W postawie stojącej wykonywać krążenie ramion — 4 razy do , tyłu, 4 razy do przodu. Przycisnąć ramiona do siebie. Zgiąć ręce w łokciu. Przedra­miona ustawić poziomo (między ramieniem i przedramieniem powinien być kąt prosty). Zacisnąć pięści, następnie silnie wypchnąć do tyłu łokcie. Powrót do postawy. Ćwiczenie powtórzyć 5 razy. Postawa jak wyżej. Wykonać w tej pozycji krążenie ramion. Do tyłu 4 razy. Poza gimnastyką, wzmacniająco na mięśnie klatki piersiowej wpływa uprawianie takich sportów, jak pływanie i wioślarstwo.

Pielęgnowanie całego ciała

Pielęgnowanie całego ciała polega na dobraniu odpowiednich pre­paratów w celu zapewnienia prawidłowej czynności skóry i zabez­pieczenia jej przed wysuszeniem i przedwczesnym zwiotczeniem oraz na zabiegach zmierzających do zachowania prawidłowej sylwetki (kuracje odchudzające, poprawiające sprężystość mięśni itp.). Podstawą pielęgnacji jest stosowana na co dzień higiena. Uzupeł­nieniem jej są zabiegi w gabinetach kosmetycznych mających odpo­wiednie ku temu warunki, tzn. dysponujących dostosowanymi do po­trzeb pomieszczeniami i aparaturą. Pielęgnowanie w domu. Pielęgnowanie w domu to przede wszystkim odpowiednie mycie. W zabiegach całego ciała — poza jakością wody — najpoważniejszą rolę odgrywa jej temperatura. Wysoka temperatura wody powoduje rozszerzenie naczyń krwio­nośnych skóry, odpływ krwi z naczyń wewnętrznych do powierzch­niowych. Temperatura niska działa odwrotnie, rozszerzają się na­czynia wewnętrzne, a zwężają się naczynia krwionośne skóry. Woda gorąca powoduje przekrwienie skóry, woda zimna działa odwrotnie. Ze względów kosmetycznych nie należy używać wody ani zbyt zim­nej, ani zbyt gorącej, gdyż pierwsza powoduje przesuszenie skóry, druga — nadmierne rozszerzenie naczyń krwionośnych, skóra staje się mało elastyczna. Wodę używaną do celów kosmetycznych można podzielić z uwagi na temperaturę na 5 grup: zimną (14—20 °C), pokojową (21—28 °C). letnią (29—32 °C), ciepłą (33—38 °C) i gorącą (39—44 °C). Wodę twardą powinno się zmiękczyć, np. boraksem lub sodą oczy­szczoną. Mydła stosuje się w zależności od rodzaju skóry: przetłu­szczone — dla skór suchych i normalnych lub bakteriobójcze — dla skór tłustych. Po umyciu lub spłukaniu prysznicem, dla zachowania równowagi kwasowo zasadowej, stosuje się ocet toaletowy lub inne środki zakwaszające, jak sok z cytryny, pomarańczy, grejpfrutu lub ocet winny, które dodaje się do wody (1 łyżka na 1 litr wody). W wypadku wyjątkowej suchości skóry należy przed myciem natłuścić skórę oliwką, mleczkiem kosmetycznym lub kremem obojęt­nym. Można stosować kąpiele z dodatkami preparatów kosmetycznych tłuszczowych. W celu pojędrnienia skóry stosuje się nacieranie zimną wodą z dodatkiem wina rozmarynowego lub płynem przygotowanym z litra wody, łyżki płaskiej soli, 1 łyżki wódki, 1 łyżki soku z cytry­ny, porzeczki lub pomarańczy, 1 łyżki gliceryny. Naciera się naj­pierw kończyny, potem plecy, brzuch, a kończy na klatce piersiowej. Przykłady kąpieli do stosowania w domu lub w gabinecie: Kąpiele przeciwzapalne Kąpiel z dodatkiem skrobi gotowanej (krochmal) — 200 g na wannę. Kąpiel ziołowa — 300 g kwiatu lipowego i 100 g rumianku (napar). Kąpiel uspokajająca — 300 g mieszanki: kwiatu lawendy, rumianku, kwiatu lipy, pączków sosny (pączki sosny gotuje się przez 10 minut, z pozostałych ziół przygotowuje się napar). Kąpiel pojędrniająca — rozmaryn, skrzyp, pączki sosny (wywar z mieszanki). Kąpiel zmniejszająca nadmierną potliwość — szałwia, pokrzywa, pączki sosny, macierzanka (wywar z mieszanki). Kąpiel zapobiegająca powstawaniu żylaków — wywar z korzenia żywokostu, pączków sosny, skrzypu, zmieszać z naparem macierzanki, rumianku i kwiatu lawendy. Kąpiele dezynfekujące skórę Kąpiel ziołowa — pączki sosny, owoc jałowca, rumianek (wywar). Kąpiel z dodatkiem nadmanganianu potasu (kolor wody różowy). Kąpiel z dodatkiem sody oczyszczonej — 200 g. Kąpiel z dodatkiem soli — 500 g na wannę. Oprócz własności bakteriobójczych ma również działanie pojędrniające. Temperatura kąpieli nie powinna przekraczać 37°C, a czas trwania 15—25 minut. Przed kąpielami ziołowymi należy zmyć skórę z kurzu i brudu.

Elektrody do masażu podciśnieniowego

Masaż podciśnieniowy wykonywany jest aparatami ta­kimi, jak vacosan czy endovac — pochodzenia zagranicznego. Do masażu podciśnieniowego służą sztywne dzwony różnej śred­nicy. Przyłącza się je za pomocą przewodów rurkowych do końcówek aparatu. Podciśnienie ustawia się za pomocą regulatora. Po włączeniu aparatu dzwony przykłada się do ciała. Po przywarciu elektrod reguluje się podciśnienie do żądanej wielkości. Na ogół naj­lepiej znoszone jest przez pacjentów podciśnienie nie przekraczające 0,4 kG/cm. Należy się kierować jednak indywidualną wrażliwością pacjenta. W czasie zabiegu dzwony mogą być przystawione na stałe w celu wywołania miejscowego przekrwienia lub przesuwane ruchem masu­jącym wzdłuż mięśni. Masaż może być wykonywany przy stałym pod­ciśnieniu lub dla uzyskania lepszego efektu pobudzenia mięśni można stosować podciśnienie pulsujące, wciskając odpowiednie klawisze. Im niższa częstotliwość pulsowania, tym głębsze działanie na tkanki. W celu odjęcia dzwonów po skończonym zabiegu regulator na­leży wyłączyć; wówczas podciśnienie spadnie do 0 i dzwony dadzą się zdjąć bez trudności. Ćwiczenia gimnastyczne. W gabinecie używane są do gimnastyki rowerki Adamsa, na których pacjent może wykonać szereg ruchów, gimnastykując poszczególne grupy mięśniowe, stanowiska wioślar­skie itp. urządzenia, na których ćwiczy się odpowiednie grupy mięśni. Naświetlania lampami rozgrzewającymi (solluks, infranrouge). Można je stosować przed masażem lub nacieraniem dla wywołania lepszego przekrwienia skóry i tkanek głębiej położonych. Naświetlania lampą kwarcową. Polegają na naświetlaniu promie­niami nadfioletowymi, które mają działanie biochemiczne, wpływa­jące pośrednio również na jędrnienie skóry oraz przyspieszenie prze­miany materii. Dawkowanie powinno być ostrożne w zależności od indywidualnej wrażliwości pacjenta. Naświetlania lampą kwarcową nie powinno stosować się przed masażem, natryskiem lub kąpielą. Zabiegi napotne. Zabiegi napotne wykonuje się stosując tzw. saunę, która może mieć dwojaką formę, może być mianowicie po­mieszczeniem obliczonym na jedną lub na kilka osób. Nowszą formą zabiegów parowych jest stosowanie tzw. biosauny, w której oprócz pary znajduje się ozon i tlen. Biosauny coraz częściej spo­tyka się przy większych gabinetach kosmetycznych. Są to małe łaźnie parowe w kształcie szafki, które mają wewnątrz siedzisko. Parowa­niem objęte jest całe ciało oprócz głowy. Dodatkowo można puszczać w czasie parowania tlen lub ozon. Zabieg w biosaunie wpływa re­gulujące na układ krążenia w wyniku rozszerzenia obwodowych na­czyń krwionośnych oraz zwiększenia pojemności minutowej serca. Obciążenie serca jest przy tym stosunkowo niewielkie i odpowiada mniej więcej obciążeniu np. w półkąpieli wodnej. Wskazaniami do stosowania biosauny są: stany zmęczenia i znużenia, nadwaga i otyłość, zaburzenia krążenia obwodowego, migrena, nerwobóle, przewlekłe schorzenia gośćcowe itp. Przeciwwskazania to: niewydolność krążenia, wady serca, nad­ciśnienie tętnicze, czynna gruźlica płuc, stany zapalne narządów miąższowych, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy w okresie zaostrzenia, miażdżyca, zaburzenia w wydzielaniu potu, padaczka, zapalne i zakaźne stany skóry. Zabiegi w biosaunie powinny być prowadzone pod ścisłą kontrolą lekarską. Innym rodzajem zabiegu napotnego są okłady parafino­we. Polegają one na pokrywaniu całego ciała (tułowia i kończyn) lub poszczególnych jego części (bioder i ud) ciepłą parafiną (o temp. 40—50 °C). Parafinę nakłada się na grubość 4—5 cm. Z ogrzanej pa­rafiny ciepło przenika do głębokich warstw tkanek. Po nałożeniu parafiny pacjenta owija się kocem, a nawet, dla skuteczniejszego przegrzania, można go ponadto owinąć ceratą i suchą flanelą. Okład pozostawia się na 20—45 min. Kuracja odchudzająca. Leczenie nadmiernej otyłości powinno być stosowane indywidualnie. Przyczyną otyłości mogą być zaburzenia gruczołów wewnętrznego wydzielania, przysadki, tarczycy itd. Dużą rolę w powstawaniu otyłości odgrywa również nadmierne odżywia­nie, siedzący tryb życia, cechy dziedziczne i czynniki konstytucjo­nalne. Nieomal wszystkie przypadki kwalifikują się do leczenia fizy­kalnego, które powinno stanowić uzupełnienie leczenia podstawowe­go: dietetycznego, hormonalnego itd. Celem zabiegów odchudzających jest pobudzenie przemiany ma­terii i poprawienie sprawności układu krążenia, jak również tonizujący wpływ na skórę i mięśnie. Wszystkie zabiegi powinny być pro­wadzone pod ścisłą kontrolą lekarską. Dobór zabiegów i odpowiedni ich zestaw uzależniony jest od aktualnego stanu zdrowia pacjenta. Przy prowadzeniu kuracji odchudzających stosuje się: zabiegi napotne (łaźnie parowe i suche, okłady parafinowe) zabiegi wodne (kąpiele, natryski) masaże (ręczne, wibracyjne, podwodne, elektrostymulacje) gimnastykę zwykłą i na przyrządach, a ponadto zaleca się długie spacery i uprawianie takich sportów, jak pływanie, wiosłowanie, tenis.

Zabiegi w gabinecie kosmetycznym

Gabinet kosmetyczny, który prowadzi zabiegi całego ciała, musi mieć odpowiednie pomieszczenia, jak kabina lub pokój do masażu, kabina do natrysków, pomieszczenie na przyrządy pomocnicze do masażu, np. pasy wibracyjne, rowerki Adamsa do gimnastyki oraz kabina z sauną lub wanną. Wszystkie zabiegi dotyczące całego ciała wymagają konsultacji lekarza internisty zarówno przed, jak i w cza­sie trwania serii zabiegów. Zabiegi w gabinecie mają za zadanie zwiększenie jędrności skóry, zwiększenie sprężystości mięśni, odchu­dzenie całego ciała lub jego części (ud, bioder itp.). Zabiegi zwiększające sprężystość skóry i mięśni, to nacierania, natryski, kąpiele, masaże itp. Nacierania. Można je wykonać płynem pojędmiającym lub zwilżoną solą. Do nacierania solą należy ułożyć pacjenta na roz­łożonej na kozetce ceracie lub folii plastykowej, przysłonić go prze­ścieradłem kąpielowym. Przygotować w miseczce sól, lekko ją zwil­żyć wodą lub naparem ziół. Nabierać sól garścią i wcierać w skórę kończyn, potem pleców, pośladków, brzucha i w końcu klatki pier­siowej. W czasie nacierania odsłania się ciało fragmentami, żeby pa­cjent nie zmarzł. Po natarciu (skóra powinna być zaróżowiona) pa­cjent powinien przejść do kabiny natryskowej, po czym należy we­trzeć mu w skórę ocet toaletowy lub płyn ziołowy (z zawartością śluzów). Po takim zabiegu skóra jest gładka, elastyczna. Można wy­konać również nacieranie płynem tonizującym, a następnie wetrzeć odżywczy krem. Natryski. Polegają na oblewaniu ciała wodą kroplistą lub zastoso­waniu silnego strumienia wody. Wylot przyrządu natryskowego ma otwory, które odpowiednio kształtują strumień wody, dając natrysk deszczowy, wachlarzowaty lub biczowy (silny strumień wody uderza o ciało pacjenta). Zakłady hydroterapii lub niektóre łaźnie mają tzw. katedry natryskowe z dopływem wody gorącej i zimnej pod pewnym ciśnieniem (do 4 atmosfer). Katedra natryskowa wyposażona jest w manometr, termometr i mieszadło, za pomocą którego (przez prze­sunięcie gałki) można zmienić temperaturę wody. Skala temperatury w natryskach wynosi od 8 do 42 °C. Rozebrany pacjent znajduje się w odległości 3 m od katedry. Natryskuje się go wodą o przemiennej temperaturze (ciepła 38—42 °C i zimna 8—18 °C). Są to tzw. natryski szkockie. Wykonuje się je w ten sposób, że przez kilka sekund na­tryskuje się wodą chłodną i potem do 30 sekund wodą ciepłą. Zmiana następuje 5—6 razy. Natrysk taki pobudza krążenie krwi, działa na obwodowy i ośrodkowy układ nerwowy. Działa też pojędrniająco na skórę. Wskazany jest również przy kuracjach odchudzających. Przeciwwskazaniem do natrysków są choroby nadciśnieniowe, miażdżyca, świeże stany zapalne nerwów, ciężka nerwica serca. Kąpiele. Kąpiel można zastosować z dodatkiem ziół, soli kąpielo­wych z równoczesnym masażem za pomocą aparatu do masażu (aquavibron). Do uruchomienia aparatu służy woda z sieci wodociągowej. Oprawka z gumową membraną może być dołączona do kranów wo­dociągowych różnej średnicy. Przeciwwskazania podobne jak przy natryskach. Masaże. Masaż ręczny wykonuje się na stole szerokości 60 cm, długości 2 m i wysokości około’80 cm, w zależności od wzrostu masażysty. Stół powinien mieć ruchome wezgłowie i dostęp ze wszyst­kich stron. Materac na stole przykrywa się prześcieradłem. Ułożonego na nim rozebranego pacjenta przykrywa się drugim prześcieradłem. W czasie masażu odsłania się tylko te części ciała, które mają być poddane zabiegowi. Pacjent przed masażem powinien wziąć prysznic w celu usunięcia ze skóry kurzu i brudu. Natrysk po masażu usuwa resztki kremu lub pudru oraz pot. Nie wolno wykonywać masażu brzucha bez zezwolenia lekarza. Przeciwwskazaniem są stany zapalne wątroby, trzustki itp. Masaż elektryczny — polegający na stymulacji poszcze­gólnych mięśni i grup mięśniowych — wykonuje się za pomocą sty­mulatorów.Masaż wibracyjny stosuje się za pomocą pasów szero­kości 12—15 cm (które ustawia się na odpowiednich partiach ciała, np. udach, podudziach, biodrach, ramionach), aparatów z odpowied­nimi pelotami (np. G5 oraz wodnych — aquavibronów). Przy masażu aparatami wibracyjnymi należy dokładnie ustalić przeciwwskazania. Szczególnie jest to ważne przy użyciu pasów wi­bracyjnych, które mają dużą siłę wstrząsania przenoszoną na na­rządy wewnętrzne, co przy różnych przewlekłych schorzeniach tych narządów (np. wątroby, trzustki, żołądka, dwunastnicy) może okazać się szkodliwe.

Diagnostyka kosmetyczna

Właściwe rozpoznanie terenu zabiegu jest podstawą dobrze wy­konanego zabiegu. Bardzo często do gabinetów kosmetycznych zgła­szają się pacjenci, których stan zdrowia wymaga natychmiastowego skierowania bądź to do lekarza dermatologa, bądź lekarza innej spe­cjalności. Odpowiednie pokierowanie może czasem uchronić ich przed niepotrzebnymi komplikacjami. Przy wykonywaniu zabiegu powinno się zawsze pamiętać, że pra­cuje się na żywym człowieku i że należy zawsze tak postępować, aby nie popełnić błędu, który mógłby okazać się przykry w swoich skut­kach. Należy zawsze trzymać się starej lekarskiej zasady głoszącej: „Primum non nocere”, czyli „przede wszystkim nie szkodzić”. Aby zaś nie szkodzić, trzeba posiąść umiejętność rozróżniania rodzajów skóry oraz ewentualnych jej defektów i znać przyczyny ich powsta­wania. Rodzaje cery. Skórę na twarzy nazywamy cerą. Rodzaj cery zale­ży od wielu czynników, między innymi od dziedziczności, klimatu, rasy, płci, stanu zdrowia, trybu życia, sposobu pielęgnowania. Roz­różniamy cztery rodzaje cery: normalną, suchą, tłustą i mieszaną. Cerę normalną u dorosłych spotyka się bardzo rzadko, na­tomiast często u dzieci. Cera prawidłowa jest gładka, matowa, lekko różowa, jędrna, napięta, bez żadnych defektów, odporna na wpływy atmosferyczne i prawidłowo reagująca na wodę i mydło. Cera nor­malna dobrze znosi zabiegi chemiczne, mechaniczne i fizykalne. Za­biegi kosmetyczne powinny uwzględniać indywidualne właściwości cery normalnej, a szczególnie jej płaszcz tłuszczowy. Cera sucha jest cienka, jasnoróżowa, na ogół źle znosi wodę i mydło, często łuszczy się, łatwo ulega uszkodzeniu wskutek działa­nia wpływów atmosferycznych. Dlatego należy ją chronić zimą przed mrozem, a latem przed promieniami słonecznymi. Długotrwałe na­rażanie cery suchej na zimno, słońce, wiatr może spowodować przed­wczesne powstawanie zmarszczek i starzenie się skóry. Suchość cery może być wrodzona lub nabyta: powodem nabytej suchości cery może być wadliwa pielęgnacja, zły dobór kosmetyków, długotrwałe stosowanie preparatów złuszczających (kremy przeciwpiegowe). Zwykle też u osób, które miały normalną cerę, staje się ona sucha około 40 roku życia, a nawet wcześniej. Cera tłusta jest wrodzona i niekiedy dziedziczna. Powstaje wskutek nadczynności gruczołów łojowych. Skóra tłusta jest pokryta warstwą tłuszczu, błyszcząca, na ogół koloru szarawego, ma rozsze­rzone pory, przez co swym wyglądem przypomina skórkę pomarań­czy. Pod wpływem ucisku z rozszerzonych ujść gruczołów łojowych wydostają się czopy tłuszczu w formie nitek, nazywa się je zaskórnikami. Zaskórniki mogą występować jako ciemne punkciki na sku­tek utleniania keratyny. Ciemne punkciki powstają również po uży­waniu preparatów lub płynów zawierających siarkę i rtęć. Rozróż­niamy łojotok oleisty (seborhea oleosa), przy którym stwierdza się większe ilości tłuszczu i łoju niż keratyny, i suchy (seborhea sieca), gdy tłuszczu jest mniej, a keratyny więcej. Łojotok oleisty występuje najczęściej na twarzy, łojotok zaś su­chy na powiekach, a zwłaszcza na brwiach. W wypadku łojotoku oleistego wydzielina gruczołów łojowych wraz ze złuszczonym na­skórkiem tworzy tłusty nalot, przy łojotoku suchym nalot jest suchy i otrębiasty. U dziewcząt i u chłopców występuje łojotok jako przejściowy stan fizjologiczny. Łojotok u młodzieży trwa kilka lat, potem mija. Jeśli utrzymuje się dłużej — ma charakter patologiczny i wymaga leczenia wewnętrznego i zewnętrznego.’Większe lub mniejsze nasilenie łojotoku może występować w różnych okresach życia. Czasem wzmaga się chwilowo po przejściu niektórych chorób. Przyczyna łojotoku nie została dokładnie wyjaśniona. Wiadomo, że towarzyszy on zaburzeniom gruczołów wewnętrznego wydzielania, szczególnie gruczołów płciowych (estrogeny hamują, a androgeny pobudzają czynność gruczołów łojowych), tarczycy, przysadki. Na występowanie łojotoku wpływa również wadliwe odżywianie, schorzenia przewodu pokarmowego, niedobór witamin (szczególnie witaminy E i H) oraz chwiejność układu wegetatywnego. Skóra łojotokowa stanowi podłoże dla rozmaitych schorzeń, przede wszystkim dla wyprysku łojotokowego i trądzika pospolitego. Cera mieszana charakteryzuje się tym, że część twarzy jest tłusta (najczęściej pas środkowy — broda, nos, czoło, chociaż wyjąt­kowo bywa również odwrotnie), a reszta sucha albo normalna. Skóra taka jest trudna do pielęgnacji, często wrażliwa na środki chemiczne i fizyczne. Wpływ czynników zewnętrznych na skórę. Na cerę wpływają róż­norodne czynniki zewnętrzne, pozostawiając na niej swój bądź dodat­ni bądź ujemny ślad. Odpowiednia pielęgnacja skóry działa profilak­tycznie i leczniczo. Niewłaściwa — może pogłębić istniejące jej do­legliwości, np. stałe używanie środków alkalizujących przy skórze suchej może spowodować — oprócz pieczenia i swędzenia — łuszcze­nie się naskórka i jego pękanie, co w dalszym przebiegu może dopro­wadzić do infekcji. Wysuszenie skóry powoduje szybsze występowa­nie zmarszczek, ponieważ skóra tracąc swą wilgotność i płaszcz lipidowy, staje się mniej elastyczna. Stosowanie przy skórze tłustej nieodpowiednich kremów może pogorszyć jej stan, ponieważ krem w połączeniu z łojem wydzielanym przez gruczoły łojowe stanowi dobrą pożywkę dla bakterii. Nie bez wpływu na skórę są również warunki, w jakich pracuje człowiek. Zapylenie w warsztatach powoduje wysuszenie skóry. Dla skóry z kolei łojotokowej pył, wnikając razem z kurzem i brudem, stwarza podłoże dla rozwoju bakterii. Praca w lokalach mało wie­trzonych, w dymie papierosowym źle wpływa na koloryt skóry i jej sprężystość (skóra staje się szara, łatwo wiotczeje). Prace stale na powietrzu powoduje nadmierne rogowacenie naskórka, rozszerzenie naczyń włosowatych, sprzyja odmrożeniom. Stałe moczenie i mycie i rąk powoduje macerację naskórka i kruchość paznokci, co z kolei sprzyja grzybicom, drożdżycom i infekcjom, a stałe stykanie się z che­mikaliami — stanom uczuleniowym. Jak wielki wpływ na skórę ma klimat, niech świadczy fakt, że pewne rodzaje skóry przeważają w określonej strefie klimatycznej, np. cerę mieszaną spotykamy naj­częściej w klimacie umiarkowanym. Wpływ czynników wewnętrznych na skórę. Nie mniejszy wpływ na skórę od czynników zewnętrznych mają czynniki wewnętrzne. Przyczyną wielu chorób skóry i mniejszych jej niedomagań są zabu­rzenia ogólnoustrojowe i choroby narządów wewnętrznych. Skóra człowieka jest jak gdyby fotografią jego organizmu. Zaburzenia prze­wodu pokarmowego (zaparcia, schorzenia żołądka) objawiają się swę­dzeniem skóry, pokrzywką i pogłębiają stany łojotokowe trądzika pospolitego czy różowatego. Cukrzyca zmienia chemizm tkanek, po­woduje ich odwodnienie, sprzyja zakażeniom ropnym, np. zapaleniu torebek włosowych oraz czyraczności, powoduje swędzenie skóry, uczula skórę na bodźce świetlne (cukier jest fotokatalizatorem). Uszkodzenie wątroby, która jak wiadomo niszczy jady bakteryjne i wiąże ciała trujące (rtęci, arsenu itp.) może być przyczyną wysy­pek polekowych. Osutki lekowe występują często po doustnym po­daniu leku. Nadmierne wydzielanie potu może występować pod wpły­wem różnych chorób (nadczynności tarczycy, gruźlicy, zapalenia mózgu), jak również czynników psychicznych. Niektóre schorzenia narządów wewnętrznych przez zapach potu sygnalizują o rozwoju choroby, np. przy upośledzonym funkcjonowaniu nerek pot może mieć zapach moczu, co świadczy o współpracy między nerkami a skórą. Podobnie spożycie pewnych pokarmów, jak np. czosnku, powoduje cuchnący zapach potu. Koloryt skóry sygnalizuje niejednokrotnie o takich chorobach, jak niewydolność krążenia (objawiająca się sinicą skóry), choroba Addisona (brązowe zabarwienie) itp. Przebarwienie — w postaci plam — występuje również przy niektórych stanach fizjologicznych, np. ciąży. Zmiany barwnikowe na skórze występują często przy za­burzeniach czynnościowych gruczołów wewnętrznego wydzielania (gruczołów płciowych, przysadki itp.). W okresie miesiączki, kiedy jest zmniejszona odporność organizmu, występują różnego rodzaju wykwity: opryszczka, zaostrzenie objawów trądzika pospolitego, ró­żowatego, zwiększone wydzielanie potu. Pospolity katar łączy się z wypryskami w okolicy nosa i skóry twarzy. Układ nerwowy od­grywa również dużą rolę w patogenezie chorób skóry. Wyrazem za­burzeń naczynioruchowych jest np. rosacea (trądzik różowaty), po­krzywka itp. Wielki wpływ na wygląd skóry i jej odczynowość ma również układ hormonalny. Łojotok wiąże się z działaniem gruczołów płcio­wych, tarczycy. Wadliwe rogowacenie naskórka wiąże się z zaburze­niem tarczycy i gruczołów przytarczycznych. Wypadanie włosów — z zaburzeniami gruczołów płciowych, przysadki, tarczycy, nadnerczy, nadmierne owłosienie — z gruczołami płciowymi, nadnerczem itp. Wpływ odżywiania. Sposób odżywiania wpływa na wygląd skóry, a także na jej odczynowość na różne bodźce chemiczne i fizyczne. Bardzo ważną rolę spełniają witaminy. Brak lub niedobór niektórych z nich powoduje nie tylko zmiany w narządach wewnętrznych, ale również wpływa na odczynowość skóry. Niedobór ten może wynikać z małej ilości witamin w pożywieniu, z wadliwej asymilacji, jak również z niedostatecznego ich wytwarzania przez organizm. Niedo­bór jednej witaminy w pożywieniu może wywołać awitaminozę spo­wodowaną niedoborem innej na zasadzie ich wspólnego działania (np. witaminy C i P). Badanie skóry i jej przydatków. Wstępem do zabiegu jest zbada­nie terenu zabiegu. Badanie przeprowadza się za pomocą wzroku i dotyku oraz odpowiednich aparatów. Wizualnie bada się koloryt skóry i jej rodzaj (normalna, sucha, tłusta itp.) i defekty. W badaniach wizualnych rolę uzupełniającą spełniają takie przyrządy, jak lupy powiększające, okulary powięk­szające, dermaskop (duże szkło powiększające w oprawie, przez które można oglądać od razu całą twarz) oraz lampa Wooda używana do diagnostyki. Działanie lampy Wooda polega na przepuszczaniu promieni nad­fioletowych przez szklany filtr zawierający tlenek niklu i potasu. Filtr Wooda eliminuje z widma lampy kwarcowej UV (promieniowa­nie nadfioletowe) krótkofalowe i promienie światła widzialnego, prze­puszcza promienie nadfioletowe w granicach 3130—4050 A. Diagnozę stawia się na podstawie fluorescencji. Różne odcinki skóry, w zależ­ności od rodzaju skóry i jej właściwości oraz schorzeń, charaktery­zują się innym odbiciem: skóra normalna — odbicie w kolorze fioletowym skóra sucha, pozbawiona wody — słaba fluorescencja skóra o prawidłowej wilgotności — intensywna fluorescencja skóra tłusta — odbicie barwy ciemnej, prawie czarnej nadmierne rogowacenie naskórka — odbicie barwy białej. Badanie przeprowadzone przy użyciu lampy Wooda pozwala na rozpoznanie niektórych postaci grzybic (np. łupieżu pstrego). Lampę Wooda przed użyciem rozgrzewa się przez 2—3 minuty. Odległość pacjenta od lampy powinna wynosić około 20 cm. Niekonieczne jest zasłanianie oczu. Dotykiem bada się gładkość naskórka, elastyczność skóry, napię­cie mięśni, grubość podściółki tłuszczowej itd. Elastyczność skóry na twarzy bada się chwytając pierwszym i trzecim palcem (opuszkami) fałd skóry na granicy oczodołu, części policzkowej kości jarzmowej, bliżej zewnętrznego kąta oka; uciska się i puszcza. Jeśli skóra od­pręża się natychmiast, elastyczność jest bardzo dobra, gdy odpręża się po 10 sekundach — średnia, gdy nie odpręża się dłużej — zna­mionuje to brak elastyczności. Udzielanie porad kosmetycznych. Z osobą zgłaszającą się pierwszy raz do gabinetu należy przeprowadzić dokładny wywiad w celu usta­lenia diagnozy i wykluczenia ewentualnych przeciwwskazań do za­biegu. Po ustaleniu z czym się pacjent zgłasza przeprowadza się oglę­dziny skóry i następnie wywiad na temat: dotychczasowej pielęgnacji (preparatów używanych, sposobu my­cia, zabiegów dotąd stosowanych itp.) stanu zdrowia (przebyte i obecne choroby itp.) sposobu odżywiania trybu życia (warunków w pracy, w domu itp.). Po przeprowadzeniu wywiadu ustala się dla pacjenta zalecenia dotyczące: zabiegów w gabinecie zabiegów do wykonania w domu przez samych pacjentów doboru preparatów i sposobu ich używania. W razie stwierdzenia przypadku wymagającego konsultacji leka­rza dermatologa lub lekarza innej specjalności, należy skierować pacjenta do danego specjalisty. Konsultacji lekarzy wymagają cięższe przypadki trądzika pospolitego, trądzika różowatego, nadmierne owło­sienie u kobiet, znamiona, brodawki, choroby zakaźne skóry itp.

Pielęgnowanie cery w gabinecie

W gabinecie kosmetycznym przeprowadza się zabiegi oczyszcza­jące, nawodniające, odżywcze, pobudzające, regenerujące.Oczyszcza­nie skóry (chemiczne i mechaniczne) ma na celu usunięcie zrogowaciałego naskórka, bakterii, środków chemicznych, makijażu, zaskórników, a przez to ułatwienie penetracji preparatów (i ich skład­ników) nakładanych na skórę; odżywianie skóry — dostarczenie jej składników odżywczych, tzn. tłuszczów, witamin i innych substancji biologicznych. Nawilżanie ma za zadanie nadanie skórze potrzebnej wilgotności za pomocą okładów, natrysków, maseczek itp. Przed zabiegiem kosmetycznym należy wykonać rozmalowanie (demakijaż), czyli oczyszczenie chemiczne skóry za pomocą mleczek, płynów i kremów zmywających. Na pełny zabieg składają się naświetlanie lampą, masaż ręczny, maski, elektryzacja (galwanizacja, elektrostymulacja itp.), natryski. Mogą też być wykonywane zabiegi częściowe, np. rozmalowanie, ma­saż ręczny, maska, elektryzacja albo rozmalowanie, lampa, masaż, natrysk itd. Poza tym jako samodzielny zabieg można wykonać lecznicze lub higieniczne oczyszczenie skóry, a także elektryzację w seriach (galwanizacja), jontoforezę, elektrostymulację itp., np. naświetlanie lampami, odświeżenie skóry, w którego skład może wejść rozmalowanie, maska, natrysk itp. Makijaż, czyli malowanie twarzy, może występować jako odrębny zabieg lub stanowić zakończenie innego zabiegu. Czynności wchodzące w skład przygotowania do zabiegu: przygotowanie bielizny zabiegowej (peniuary, serwetki, opaski itp.) przygotowanie narzędzi przygotowanie środków pomocniczych (wata, gaza, lignina itp.) zdezynfekowanie stolika spirytusem. Przygotowanie pacjenta rozpoczyna się od oględzin jego skóry, dobrania do niej rodzaju zabiegu. Pacjenta ubiera się w bieliznę zabiegową i zmywa mu skórę odpowiednio dobranym środkiem. Wszystkie narzędzia muszą być wy dezynfekowane. Takie jak ły­żeczki Unnly, lancety, skalpele, pesety itp. najlepiej jest wyjałowić w sterylizatorze (do 170 °C). Wygotowywanie okazało się nie zawsze skuteczne, ponieważ nie wszystkie bakterie zostają zniszczone w tem­peraturze 100 °C. Można je również wymoczyć w sterinolu lub alko­holu (czas moczenia 2 godz.). W wyjątkowych wypadkach, kiedy za­chodzi potrzeba natychmiastowego użycia jakiegoś narzędzia, a nie ma akurat wysterylizowanego, można je wyjałowić przez przepalanie. Wykonuje się to następująco: ostrze czy inną końcówkę potrzebnego do zabiegu narzędzia owija się tamponikiem waty, macza tampon w spirytusie i zapala. Po wygaśnięciu płomienia narzędzie wyciera się kawałkiem sterylnej gazy zwilżonej czystym spirytusem. Oczyszczanie higieniczne. Polega ono na oczyszczaniu chemicznym i mechanicznym. Chemiczne oczyszczanie wykonywane jest za pomocą różnych specyfików. Należą do nich np. kremy oczyszczające, tzw. cleansingi, zawierające oleje mineralne, mydła, tłuszcze częściowo zemulgowane wazeliną. Usuwają one brud i wydzieliny gruczołów zarówno łojowych, jak i potowych i dlatego nie mogą zawierać skład­ników wchłanianych przez skórę. Kremy te są stosowane równocze­śnie z lotionami (odpowiednimi płynami). Oprócz kremów stosuje się także płyny oczyszczające. Preparatami zbliżonymi do kremów oczyszczających zarówno pod względem swej budowy, jak i zadania, jakie spełniają, są mleczka kosmetyczne. Zadaniem mleczek jest odświeżanie skóry. Kosmetyki te zbudowane są na zasadzie emulsji oleju w wodzie i zawierają obok tłuszczów znaczne ilości wody, która chłodzi i odświeża skórę. Mlecz­ka wymagają stabilizatorów, ponieważ w najlepiej nawet wykona­nych łatwo oddziela się woda od tłuszczów. Obecnie jako( emulga­tora używa się trójetanoloaminy. Mleczka z trójetanoloaminą są trwałe i mają własności oczysz­czające. Brud ze skóry usuwa się również za pomocą wody i mydła. Mydło z tłuszczem naskórka tworzy emulsję. Cząstki brudu, zawieszone w emulsjach utworzonych przez mydło, razem’ z nimi spływają w czasie mycia ze skóry. Jest to zaletą mydeł. Natomiast wadą ich jest właściwość hydrolizowania się w wodzie i tworzenie szkodliwych dla skóry alkaliów, które działają drażniąco i wysuszająco na skórę. Nadmiar alkaliów rozmiękcza naskórek i niszczy warstwę rogową. Mydła odtłuszczają skórę i dlatego do mydeł toaletowych dodaje się tłuszcz, np. lanolinę. Nawet najłagodniejsze mydła zawierają około 0,035°/o alkaliów, które mogą wywołać podrażnienia skóry. Częściowo działanie alkaliów można zneutralizować kwaśnymi lotionami, ale nie zawsze to wystarcza. Mechaniczne oczyszczanie polega na usuwaniu zaskórników za pomocą łyżeczki Unny, ręcznie lub aparatem. Łyżeczka Unny jest to spłaszczony pręt metalowy rozszerzony na końcach, na których znajdują się otwory. Technika czyszczenia ły­żeczką polega na umiejscowieniu łyżeczki na zaskórniku i naciśnię­ciu. Pod wpływem ucisku przez otwór wydostaje się wałeczek tłuszczu. Jeśli zaskórniki są płytkie, to wystarczy lekko uciskające przesuniecie łyżeczką po powierzchni skóry łojotokowej. Głębsze i trudniejsze do usunięcia zaskórniki lepiej usunąć ręcz­nie. Łatwiej wtedy wyczuć, jaka powinna być siła ucisku, żeby nie uszkodzić otaczającej tkanki. Najlepiej używać do tego celu gazy sterylnej pociętej na kwadraty o boku około 8 cm. Gaza powinna być 3krotnie złożona. Oczyszcza się, uciskając opuszkami wskazują­cych palców z jednej i drugiej strony fałd skóry otaczający zaskórnik. Ruch powinien być elastyczny, polegający na lekkim „rozkoły­saniu” otaczającej tkanki. Unikać należy ruchów „szczypiących” i uci­sku paznokciami, gdyż mogą wtedy powstać krwawe wybroczyny i mechaniczne uszkodzenia naskórka.

Pielęgnowanie cery w domu

Jednym z warunków prawidłowego funkcjonowania skóry jest pielęgnowanie dostosowane do jej gatunku i do wrażliwości osobni­czej. Podstawą pielęgnowania skóry jest właściwe jej oczyszczanie z kurzu i brudu. W zależności od rodzaju cery używa się mydeł przetłuszczonych, obojętnych lub działających bakteriobójczo. Zaletą dobrego mydła jest kwasowość zbliżona możliwie najbardziej do pH skóry. Woda powinna być miękka, najlepsza — źródlana albo de­szczowa. Z braku takiej — może być zmiękczona, np. boraksem lub, przy skórach tłustych, sodą oczyszczoną (1 łyżeczka płaska na 2 litry wody). Wszystkie kremy, płyny do zmywania, jak również kosmetyki upiększające powinny uwzględniać indywidualne właściwości skóry. Ogólnie przyjmuje się, że młodej skórze wystarczy tylko woda i mydło, odrobina kremu obojętnego, ewentualnie trochę pudru. Jed­nak nieodpowiedni tryb życia, jak przemęczenie nauką, wadliwe od­żywianie, niedostatek ruchu i snu sprawiają, że pielęgnacja skóry u osób młodych nastręcza czasem więcej trudności niż u starszych zdrowych, z uregulowanym trybem życia. Dlatego przy pielęgnowa niu skóry nie można ściśle ustalić kryteriów dostosowanych do wie­ku, ale trzeba, uwzględniając właściwości skóry, podchodzić do każ­dej cery indywidualnie. Wspólnym elementem pielęgnowania wszystkich rodzajów cer jest dokładne oczyszczenie skóry przed udaniem się na spoczynek, co jest tu jedną z najważniejszych czynności. Pozostawienie na skó­rze makijażu czy całodziennego brudu sprawia, że skóra nie może należycie oddychać, a bakterie znajdujące się na niej mają większe możliwości rozwoju (dotyczy to szczególnie cery tłustej). Cera normalna. Wieczorem należy umyć mydłem przetłuszczonym i spłukać najpierw ciepłą, potem chłodną wodą (o temperaturze po­kojowej). Jeśli twarz jest umalowana, to należy zmyć ją uprzednio mleczkiem kosmetycznym. Rano, dla odświeżenia, spłukać twarz chłodną wodą — można dodać do niej trochę soku z pomarańczy, grejpfruta, żurawin itp. (1 łyżeczka na szklankę wody) lub wodą mineralną. Na dzień trzeba nałożyć trochę półtłustego kremu. Po­dobnie pielęgnuje się skórę u dzieci i młodzieży. Ważne jest używanie zimą kremu dla zabezpieczenia skóry przed mrozem. W tym celu smaruje się twarz cieniutką warstwą kremu. Latem — szczególnie podczas opalania — trzeba twarz smarować grubiej. Należy wystrzegać się przesuszenia skóry, zwłaszcza podczas uprawiania sportów czy plażowania. Może to bowiem spowodować przedwczesne powstawanie zmarszczek. W wypadku pojawienia się drobnych zmarszczek można używać na noc kremów odżywczych, a do przemywania — płynów zawierających wyciągi z ziół śluzorodnych. Cera sucha. Dzięki swoim właściwościom cera sucha wymaga starannego pielęgnowania. Wieczorem, bez względu na to czy twarz jest umalowana, czy nie, zmywa się skórę tłustym zmywaczem w po­staci kremu lub śmietanki kosmetycznej. Najlepiej na 5 minut na­łożyć na twarz i szyję krem, a potem zetrzeć go śmietanką kosme­tyczną lub odpowiednim płynem. Tak przygotowaną skórę umyć mydłem przetłuszczonym i spłukać przegotowaną wodą. Jeżeli skóra nie znosi mydła, można ją po oczyszczeniu zmywaczem umyć mle­kiem słodkim zmieszanym w proporcji pół na pot z wodą, a na­stępnie spłukać naparem kwiatu lipowego. Gdy skóra lekko się łu­szczy — można ją zmyć ciepłym odwarem siemienia lnianego (1 ły­żeczkę siemienia zalać szklanką zimnej wody, doprowadzić prawie do wrzenia i odstawić). Na noc nakłada się kremy odżywcze wita­minowe. Jeżeli są zmarszczki — kremy regenerujące. Rano zmywa się twarz śmietanką kosmetyczną lub naparem ziołowym. Oczy od­świeża się lekkim naparem esencji herbacianej. Na dzień stosuje się krem półtłusty pod puder. W okresie mrozów — tłusty krem plus puder (tworzy osłonę przed zimnem). Latem krem nakłada się gru­biej dla ochrony przed słońcem. W okresie zimowo wiosennym cera sucha bardziej odczuwa zimno i zmiany atmosferyczne. Często objawia się to pieczeniem, zaczer­wienieniem, łuszczeniem. Należy wtedy odrzucić wodę i mydło i zmywać twarz siemieniem lnianym lub maceratem przygotowanym z korzenia prawoślazu (1 łyżeczkę ziół zalać szklanką letniej wody na 4 godziny pod przykryciem). Stosuje się kremy z witaminą A+D. Zimne powietrze, wiatr czy nawet dłuższe przebywanie w pomie­szczeniu z centralnym ogrzewaniem mogą spowodować zbytnie prze­suszenie skóry. Dla zabezpieczenia należy wtedy wśród dnia prze­mywać twarz ziołami (kwiat lipy, korzeń prawoślazu) i nakładać trochę kremu tłustego nawilżającego. Suchą cerę u mężczyzn spoty­ka się rzadziej niż u kobiet. Niemniej jest ona równie trudna do pie­lęgnowania. Najwięcej kłopotu przysparza przy goleniu. Skóra po goleniu jest zwykle podrażniona i lekko piecze. Można temu zapo­biec, smarując twarz na 5 minut przed goleniem obojętnym kremem. Warstwa kremu musi być cienka, aby została całkowicie wchłonięta przez skórę. Po goleniu należy spłukać twarz zakwaszoną wodą lub odpowiednim płynem (ogórkowym, lipowym), po czym na lekko wil­gotną skórę nałożyć trochę kremu tłustego zimą, nawilżającego la­tem i lekko twarz przypudrować. Cera tłusta. Jest zwykle odporna na zmiany atmosferyczne i na takie środki, jak woda i mydło. Podatna jest jednak na infekcje rop­ne. Dlatego pierwszym wskazaniem przy pielęgnacji cery łojotokowej jest jak najdalej idąca higiena — dokładne mycie i częste odkażanie. Szczególnie ważne jest to u młodzieży, która często, dotykając twa­rzy brudnymi rękoma, a co gorsza — wyciskając zaskórniki, dopro­wadza do poważnych infekcji. Skórę tłustą należy myć dwa razy dziennie, w specjalnych wy­padkach częściej (np. przy pracy w zapylonych warsztatach), mydłem obojętnym i ciepłą wodą, a potem spłukiwać chłodniejszą. Szczegól­nie dokładne powinno być mycie wieczorne. Dobrze jest twarz na­mydlić przynajmniej dwukrotnie i spłukać. Do płukania można do­dać soli kuchennej (1 łyżeczkę na litr wody). Po umyciu należy prze­trzeć twarz płynem ściągającym. Jeśli jest dużo płytkich zaskórników, dobre rezultaty osiąga się przez systematyczne zmywanie skóry zsiadłym chudym mlekiem oraz robienie dwa razy w tygodniu 20minutowych okładów. Najlepiej użyć w tym celu gazy kilkakrotnie złożonej, którą macza się w mleku i nakłada na twarz. Gdy okład zacznie wysychać, należy zwilżyć go ponownie. Po zdjęciu okładu spłukać twarz ciepłą, a potem chłodną wodą. Kurację taką należy stosować przez 2—3 miesiące. Ogólnie biorąc, skóry tłuste dobrze znoszą wodę i mydło. Zdarza­ją się jednak i bardzo wrażliwe. Wrażliwość objawia się uczuciem ściągania po myciu, zaczerwienieniem, łuszczeniem się, a nawet uczu­ciem pieczenia. W takim wypadku można zmywać płatkami owsianymi — 2 łyżeczki sparzone 1 szklanką słonej wody (1 łyżeczka soli na pół litra wody). Rano należy zmyć twarz przegotowaną wodą z jedną pastylką Emską. Pod puder nałożyć odrobinę kremu nawilżającego lub prze­myć mleczkiem kosmetycznym. Cera mieszana. Cera mieszana jest tym trudniejsza do pielęgno­wania, im większa jest różnica między partią tłustą i suchą. Naj­większą uwagę należy zwrócić na prawidłowe mycie skóry. Wieczo­rem należy przed myciem nałożyć na miejsca suche trochę kremu oczyszczającego lub innego obojętnego. Po kilku minutach zetrzeć mleczkiem kosmetycznym, umyć mydłem obojętnym, namydlając tylko pas tłusty, następnie spłukać ciepłą wodą, a potem chłodną zmiękczoną (np. boraksem). Jeśli skóra nie toleruje mydła, umyć ją płatkami owsianymi (2 łyżeczki na szklankę wody) sparzonymi gorącą wodą, a następnie spłukać ciepłą wodą. Po umyciu — tłusty pas przetrzeć płynem do cer tłustych, a na policzki nałożyć nieco kremu odżywczego. Rano — przemyć twarz chłodną wodą lub naparem ziół (rumianek, kwiat lipy itp.). Przy nakładaniu masek należy uwzględniać rodzaje skóry, na­kładając na partię tłustą maskę dla cery tłustej, a na suchą — dla suchej.